Zorgen over toename gonorroe en syfilis: 'Mensen onderschatten hun soa'
In dit artikel:
Nederland ziet opnieuw een sterke toename van seksueel overdraagbare aandoeningen, waarbij syfilis en gonorroe bijzonder opvallen. Europese cijfers van het ECDC laten over het afgelopen decennium een duidelijke stijging zien, met recente cijfers voor 2024 die vooral syfilis en gonorroe omhoogschrijven. Landelijk ging het aantal syfilisgevallen van 1.526 in 2015 naar 2.173; gonorroe verdubbelde van 6.826 naar 13.952.
Ook in Gelderland neemt het aantal infecties toe. GGD-gegevens laten een kleine stijging van gonorroe zien (van 1.379 naar 1.388 meldingen), terwijl syfilis harder steeg (van 168 naar 210). De toename is vooral zichtbaar bij mannen die seks hebben met mannen (msm), maar bij syfilis groeit de groep besmette heteromannen eveneens.
Experts maken zich zorgen omdat beide aandoeningen ernstige gevolgen kunnen hebben: naast acute klachten kunnen ze leiden tot chronische pijn, onvruchtbaarheid en—voor syfilis—hart- en zenuwproblemen op langere termijn. Bovendien verlopen veel infecties zonder duidelijke symptomen, waardoor besmettingen onopgemerkt blijven en overdracht kan doorgaan.
Als belangrijke verklaring wijzen specialisten op verminderd condoomgebruik. Infectioloog Hanna Bos van SOA Aids Nederland koppelt de stijging aan onveilige seks en noemt ook het stoppen van overheidscampagnes (Vrij Veilig, 2011) en de verspreiding van onjuiste informatie online als factoren die bijdragen aan onderschatting van risico’s. Onderzoek van Rutgers (2025) ondersteunt die zorg: het aandeel jongeren dat een condoom gebruikte bij de eerste vaginale seks daalde van bijna driekwart in 2017 naar twee derden in 2023. Bij jongeren zonder vaste relatie nam het aandeel dat nooit een condoom gebruikt van 2012 tot 2023 fors toe (jongens van 25% naar 40%, meisjes van 36% naar 46%).
De GGD in Gelderland adviseert mensen met wisselende partners zich regelmatig te laten testen—bij de huisarts of bij een soa-poli; afspraken zijn te maken via de GGD-website. Omdat syfilis en gonorroe vaak asymptomatisch kunnen zijn, is testen cruciaal om verdere verspreiding en ernstige meervoudige gezondheidsproblemen te voorkomen.