Rookbom en protest op 5 mei vorig jaar, dit doen ze nu anders
In dit artikel:
Op Bevrijdingsdag in Wageningen was vorig jaar de openbare orde meerdere keren verstoord: pro-Palestina-demonstranten klommen over hekken tijdens de opening op het 5 Mei Plein en schreeuwden de toespraak van voormalig minister Brekelmans uiteen. Later gooiden actievoerders een rookbom vlak na een bevrijdingstoespraak van voormalig premier Dick Schoof; ook de Poolse premier Tusk stond op het podium en werd direct van het podium begeleid. De gebeurtenissen leidden tot grote onrust bij bezoekers en snelle ingrepen van beveiliging en politie.
Het COT Instituut voor Veiligheids- en Crisismanagement onderzocht de afloop en concludeerde dat organisatoren te veel uitgingen van eerdere edities, terwijl 2025 – het jaar van 80 jaar vrijheid – uitzonderlijk druk was. Ook bleek dat ordeverstoorders zich eenvoudig tussen het publiek konden mengen en dicht bij hoogwaardigheidsbekleders konden komen. Als mogelijk antwoord werd overwogen een noodverordening met demonstratieverbod, waardoor preventief fouilleren en het verbieden van betogingen mogelijk zou zijn. Het COT raadde die ingrijpende maatregel af; zowel de gemeente als organisatie Wageningen45 willen het open en toegankelijke karakter van het festival behouden.
Wel adviseerde het COT verbeteringen, en de gemeente noemt betere interne communicatie als belangrijkste les. Vorig jaar werd bijvoorbeeld besloten geen herkenbare politie bij de gasten van de gemeente te plaatsen – een keuze die niet met alle betrokken instanties was afgestemd. De gemeente zegt voortaan piekmomenten en beveiligingsafspraken beter in kaart te brengen.
Voor dit jaar is al een demonstratie aangemeld; aantallen en motieven zijn nog onbekend. De gemeente houdt rekening met meer acties, maar benadrukt dat het recht op demonstreren beschermd is en de burgemeester niet mag verbieden op basis van de inhoud van boodschappen. De organisatie probeert daarnaast inhoudelijk aandacht te geven aan de hedendaagse realiteit van conflicten, omdat sommige mensen het vieren van vrijheid ‘wrang’ vinden zolang er wereldwijd oorlogen woeden.